Still working to recover. Please don't edit quite yet.

Difference between revisions of "Anarkiismo"

From Anarchopedia
Jump to: navigation, search
m (roboto aldono de: ko:아나키즘, pt:anarquismo)
(Esperantistaj Anarkiistoj)
 
Line 51: Line 51:
 
*[[Roberto das Neves]]
 
*[[Roberto das Neves]]
 
*[[Alekcxjo]]
 
*[[Alekcxjo]]
 +
*[[Liu Shifu]]
  
 
== '''Anarkiismaj Movadoj''' ==
 
== '''Anarkiismaj Movadoj''' ==

Latest revision as of 21:55, 19 October 2009

Anarkiismo aŭ anarĥiismo estas la ideo kiu volas ke la socio vivu sen estroj.

La vorto devenas de la helena por "sen-estro": an- (sen) + arki (nobla - estra - ordonpovo).

Anarkiismo estas filozofio politika kiu ĉirkaŭbrakumas demokration kaj liberecon, kaj celas detrui ĉiujn tipojn de devigo kaj subpremo. La homa subpremo radike konsideratas esti malegaleco. Pro tio estas la perfekta ilo ideologia por detrui malriĉecon, rasismon kaj seksismon. Ĉiuj ĉi estas povo-sistemoj bazitaj en hierarkio. Hierarkio signifas desuper-suben, kiel piramido. Konstruaĵoj de povo-hierarkioj kreas poziciojn de relativa privilegio kaj relativa subpremo. Kapitalismo, blankula supereco kaj patriark-reĝima supereco ankaŭ estas desuper-suben-povkonstruaĵoj. Anarkiismo havas alian ideon pri povo. Anstataŭ povon super, anarkiismo proponas povon kun; kunlaboro. Tio ĉi signifas ke socialaj sistemoj kaj institucioj devas esti bazataj sur kunlaboro, kaj povo restu ĉe la individuoj kaj la kolektivoj al kiuj ili libere asociiĝas.

Ĉiuj estas respondeculaj individuoj.


Anarkiismo volviĝas ĉirkaŭ kvin bazaj principoj:

  1. egaleco
  2. senpera demokratio
  3. libera asociado
  4. reciproka helpado
  5. diverseco

Egaleco povas havi plurajn signifojn. Koncerne la anarkiisman filozofion, temas pri egaleco rilate al povo. Tio ne signifas ke oni deziras tute novan socion bazitan sur totalisma vizio de ĉiuj aspektantaj same kaj farantaj la samon – fakte en diverseco oni vidas forton. Anstataŭe ni opinias ke ĉiuj havu egalan aliron al la povo decidi kiel oni volas vivi. La plej bona maniero instituciigi povon estas per diversaj formoj de demokratio.

Demokratio estas malklara ideo, sed ĝenerale ĝi celas povigi ĉiujn por havigi al ili egalan voĉon en decidoj kiuj efikas iliajn vivojn. Tio nur validas se kovras ĉiujn partojn de la socia vivo. Kapitalismo estas nedemokratia, precipe kiam ĝi estas kombinata kun rasismo kaj seksismo.

Libera asociado estas la principo ke individuoj ne estu devigataj partopreni sociajn aranĝojn kontraŭ iliaj voloj. Se oni naskiĝas en malriĉecon en la nuna mondo, plej verŝajne tiu persono mortos malriĉa. En anarkiista socio kolektivoj por ĉio, kio estas dezirata de homoj, estas kreitaj de homoj libere kuniĝintaj, kun egala povo por decidi la estonton de la socio. Tiu ĉi vizio kovras ĉiujn sociajn aranĝojn – de via najbararo al urbo, restoracio ktp.

Anarkiistoj kredas ke povo devas baziĝi sur la radikoj, kaj ke organizaĵoj devus iri desub-superen, sed ni komprenas ke nia fokuso devas esti tutmonda. Por pli grandaj formoj de organizado trans la loka nivelo ni pledas por federacioj de liberaj kolektivoj. Tiuj ĉi povos kunordigi malsamajn aferojn kiel rubaĵmastrumadon, komputilan teknologion, naturajn rimedojn, defend-armeon aŭ produktadon. Ili baziĝos sur la samaj anarkiismaj principoj; sed agos per delegitoj de la kolektivoj, anstataŭ ĉiuj membroj de ĉiu kolektivo. Delegitoj, en anarkiisma kompreno, ne estas karieraj politikistoj, sed membroj dumtempe elektitaj por reprezenti kolektivon pri specifa afero. La du lastaj principoj rilatas unu al la alian. Reciproka helpado estas alia esprimo de kunlaboro, sed havas pli specifan signifon. Reciproka helpado estas la kultura idealo, opozicie al konkurado. Kiam homoj laboras kune, ili atingas multe pli ol kiam ili laboras unu kontraŭ la alia. Sociaj organizaĵoj devus ĉirkaŭbrakumi kaj admoni tion ĉi. Diverseco estas ŝlosilo al travivo en la estonto. La moderna emo normigi ĉion kaj apliki la produktigan lineon al ĉiuj flankoj de la socia vivo lasis multajn fremdigitaj kaj senesperaj. Tiu emo estis ankaŭ grandparte respondeca pri la detruo de naturmedio. Diverseco estas organizoformo pli ekologia. Anstataŭ provi konformigi la realon al la ŝtat-burokratiaj ideoj de ordo per trudo de aŭtoritato, anarkiistoj komprenas ke sociaj organizaĵoj funkcias pli efektive por la koncernataj homoj, se tiuj homoj havas la povon formi ilin tiel, kiel ili volas. Do, anarkiistoj apogas diversajn formojn de demokratio, familia organizado, produktado, dancado, amado, manĝado, ĉio ajn. Kiam homoj vivas diverse ili interagas en natur-simila maniero. Aldone pli malfaciliĝas regi ilin.

Organizaĵoj[edit]

Estas anarĥismo[edit]

mem-kontrolado de produktado

Anarĥistoj[edit]

Esperantistaj Anarkiistoj[edit]

Anarkiismaj Movadoj[edit]


Redaktu</font>

Anarkiismo
Pensoskoloj Kristana, Kolektivisma, Komunisma, Kripta, Feminisma, Ekologia, Individuisma, Informisma, Insurekta, Maldekstra, Reciprokisma, Filozofia, Pacisma, Platformisma, Postmaldekstra, Primitivisma, Racia, Sociala, Sindikatisma, Senadjektiva
Teorio kaj praktiko

Anarko, Anarkio, Nigra bloko, Komunumo, Kooperativo, Kontraŭekonomiko, Difinoj, Rekta agado, Rekta demokratio, Ekonomiko, Especifismo, Kontraŭleĝismo, Leĝo, Reciproka helpo, Propagando pro agado, Memposedeco, Socia ekologio, Spontanea ordo, Domokupado, Laborista memmastrumado

Demandoj en anarkiismo

Anarkiismo kaj Esperanto, Anarkiismo kaj "Anarki"-Kapitalismo, Bestaj rajtoj, Kapitalismo, Kritikoj, Islamo, Marksismo, Naciismo, Ortodoksa Judismo, Religio, Perforto

Historio

Afero de Amakasu, Anarkiisto-Ekskluda Akto, Anarkio en Somalio, Aŭstraliaj Anarkiistaj Centjaraj Festoj, Barcelonaj Majtagoj, Escuela Moderna, Kongreso ĉe Hago, Tumulto de Haymarket Square, Afero de Alta Perfido, Maĥnovŝĉino, Internacia Anarkiista Kongreso de Amsterdamo, Biblioteko Kate Sharpley, Kronŝtadta matrosribelo, Kolekto de Labadie, LIP, Majo 1968, Majtago, Pariza Komunumo, Hispana Revolucio, Hispana Enlanda Milito, La Semajno Tragika

Kulturo

Anarki-punko, Arto, Nigrula Anarkiismo, Kultura alproprigo, "Faru Ĝin Vi Mem", Senpagaĵmanĝismo, Libera Lernejo, Fordona Vendejo, Indymedia, Infoshop, Manĝaĵoj Ne Bomboj, Juda Anarkiismo, Populara edukado, Vere Vere Libera Merkato, Anarkiisma simbolismo

Laŭ regiono

Afriko, Aŭstrio, Brazilo, Kanado, Ĉinio, Kubo, Anglio, Francio, Grekio, Barato, Irlando, Izraelo, Italio, Meksiko, Rusio, Hispanio, Svedio, Usono

Listoj

Anarkiistoj, Libroj, Komunumoj, Konceptoj, Fickiaj anarkiistoj, Judaj anarkiistoj, Muzikistoj, Movadoj laŭ regiono, Listo de anarkiismaj periodaĵoj, Poetoj, Anarki-punkaj bandoj


Kategorio:Anarkiismo